Chương 19 Hoa đăng trên sông

Ông nội tôi ngày trước từng dặn, đèn người ta thả xuống sông cho người đã khuất thì đừng thấy đẹp mà tiện tay vớt lên. Mỗi ngọn đèn đều có người muốn gửi, có nơi để đến, mình chẳng biết đầu đuôi mà mang về, lỡ nhận phải thứ không phải của mình thì phiền lắm. Hồi ấy tôi còn nhỏ, nghe ông nói chỉ thấy buồn cười, cũng chẳng bao giờ hỏi vì sao. Vậy mà nhiều năm sau, trong một đêm đứng bên dòng sông đầy hoa đăng, tôi được gặp lại người ông đã mất lâu năm của mình.

Ngay lúc tôi nghĩ mình thực sự sắp bị kéo chìm xuống dòng nước ấy, phía sau lưng bỗng vang lên một giọng nói rất quen.

– Bách!

Tôi sững lại, giọng nói ấy nghe quen lắm nhưng lúc này đầu óc tôi đã mơ màng, trước mắt chỉ còn một màu nước đen ngòm. Người phụ nữ trước mặt cũng khựng lại, phía sau cô ta thấp thoáng một bóng người đang từ từ bước tới. Ông mặc chiếc vải cũ, dáng người hơi còng. Tôi chưa kịp nhìn rõ mặt thì người phụ nữ đã lùi lại.

– Không...

Giọng cô ta run lên, bóng người kia bước thêm một bước.

– Buông cháu tôi ra.

Tôi ngẩng đầu, đúng lúc ánh đèn dầu bên bờ sông hắt tới, tôi nhìn rõ khuôn mặt ông. Tôi chết lặng.

– Ông...

Ông nội đứng ngay trước mặt tôi, ông nhìn tôi rồi nhìn xuống người phụ nữ đang đứng dưới nước. Giọng ông bình tĩnh vang lên:

– Nó không phải người mày cần tìm.

Người phụ nữ lùi thêm vài bước, mặt nước quanh chân cô ta bắt đầu nổi lên những vòng tròn nhỏ.

– Nó hợp vía với tôi...

Ông nội lắc đầu:

– Người còn dương thọ mà mày cũng dám kéo xuống à?

Cô ta không nói thêm gì, chỉ nhìn ông nội một lúc rồi từ từ chìm xuống nước. Chỉ vài giây sau, mặt sông lại phẳng lặng, chẳng có dấu vết gì như thể chưa từng có người đứng ở đó. Tôi cũng không còn cảm thấy sức nặng ghì chặt người mình nữa. Hai tay được tự do, tôi cố ngoi lên khỏi mặt nước, vừa ho vừa thở hổn hển. Trong lúc chới với, tay tôi vô tình quờ được một rễ cây sát bờ. Tôi bám lấy nó, cố hết sức bò lên. Ông nội vẫn đứng trên bờ, cách tôi chỉ vài bước. Tôi nhìn ông mà không dám tin vào mắt mình.

– Ông...

Ông nhìn tôi, khuôn mặt vẫn là khuôn mặt tôi nhớ từ những năm còn nhỏ. Tôi cố đứng dậy nhưng hai chân mềm nhũn chỉ có thể ngồi bệt xuống bờ đất. Nước mắt chẳng hiểu từ lúc nào đã chảy ra.

– Ông ơi...

Ông không bước tới, chỉ đứng đó nhìn tôi rồi khẽ cười.

– Ừ. Ông đây.

Tôi đưa tay về phía ông theo bản năng nhưng bàn tay chỉ chạm vào khoảng không. Lúc ấy tôi mới nhớ ra, ông nội đã mất lâu rồi. Tôi ngồi dưới bờ sông, vừa khóc vừa nhìn ông. Bao nhiêu năm rồi tôi mới lại được nghe chính giọng ông gọi tên mình. Tôi muốn kể cho ông nghe rất nhiều chuyện nhưng đến lúc gặp lại rồi, cổ họng tôi cứ nghẹn lại, chẳng biết phải bắt đầu từ đâu.

Phía trước là mặt sông đen, phía sau là chợ Âm Phủ với những ngọn đèn dầu lập lòe nhưng ngay lúc ấy tôi chẳng còn nghĩ được gì nữa. Tôi chỉ biết ông nội đang đứng trước mặt mình, ông vẫn giống hệt trong ký ức của tôi. Tôi lau nước mắt.

– Ông mất lâu rồi mà...

Ông cười.

– Ừ.

– Sao ông lại ở đây?

– Ông ở đây lâu rồi.

Tôi nhìn ông.

– Ông Tư bảo ông khỏe lắm.

Ông bật cười.

– Cái lão ấy gặp ai cũng nói linh tinh.

Tôi cũng bật cười theo. Lần đầu tiên từ lúc bước vào chợ tôi thấy lòng mình nhẹ đi. Đúng lúc ấy, phía bên kia bờ sông vang lên tiếng người gọi nhau. Tôi quay sang nhìn, dọc theo bờ sông có rất nhiều người đang đứng. Người lớn, trẻ con, có cả những cụ già. Trên mặt nước là những chiếc đèn hoa đăng nhỏ đang trôi theo dòng, có người chắp tay khấn, có người ngồi xổm bên mép nước, hai tay nâng một chiếc đèn rồi nhẹ nhàng đặt xuống.

Tôi nghe loáng thoáng tiếng một người phụ nữ:

– Mong mẹ dưới đó phù hộ cho chúng con được bình an.

Một người đàn ông đứng bên cạnh, cẩn thận đặt chiếc đèn hoa đăng xuống nước rồi khẽ gọi:

– Bố ơi, con gửi đèn xuống cho bố đây.

Những ngọn đèn cứ thế trôi đi, lúc gần lúc xa, từng ánh sáng nhỏ bé nổi trên mặt nước đen. Tôi đứng nhìn một lúc rồi hỏi ông nội:

– Họ đang làm gì vậy ông?

Ông nhìn xuống dòng sông.

– Người sống gửi đèn cho người chết.

– Người chết có nhận được thật không?

Ông đưa mắt nhìn những chiếc đèn đang trôi trên sông, im lặng một lúc rồi đáp:

– Có người nhận được, có người không. Người sống nhớ người chết thì thắp một ngọn đèn, gửi xuống dưới. Có người chỉ mong người nhà dưới đó được yên, có người lại mong người đã mất biết mình vẫn nhớ họ.

Tôi nhìn những ngọn đèn trước mặt, tự nhiên tôi thấy khung cảnh ấy vừa đẹp vừa buồn.

– Ông chờ cháu lâu lắm rồi à?

Ông gật đầu.

– Lâu lắm rồi.

– Sao ông biết hôm nay cháu sẽ tới?

Ông nhìn tôi, cười nhẹ.

– Vì ông biết thế nào mày cũng tìm được đến đây.

Tôi định hỏi tiếp thì từ phía xa bỗng vang lên tiếng Nam:

– Bách!

Tôi quay đầu lại. Nam đang đứng ở đầu con đường dẫn xuống bờ sông, vừa chạy vừa gọi tôi. Phía sau nó là ông Cẩn, trên tay ông đã xách thêm mấy túi vải.

– Bách! Mày làm gì dưới đó thế?

Tôi định đứng dậy nhưng hai chân vẫn còn run, chỉ có thể vẫy tay đáp:

– Tao ở đây!

Nam chạy xuống trước. Nó nhìn tôi từ đầu đến chân, thấy quần áo tôi ướt sũng thì mặt tái đi.

– Trời đất, mày rơi xuống sông à?

Tôi chưa kịp trả lời thì ông Cẩn đã bước tới. Ông nhìn tôi rồi nhìn sang ông nội đang đứng cách đó không xa. Sắc mặt ông thoáng thay đổi nhưng ông không hỏi gì, chỉ đưa tay kéo tôi đứng dậy.

– Có bị thương ở đâu không?

– Cháu không sao.

Ông Cẩn gật đầu, lấy từ trong túi đưa cho tôi một chiếc khăn.

– Lau người đi, đừng để lạnh.

Tôi nhận lấy khăn nhưng mắt vẫn nhìn về phía ông nội, Nam cũng nhìn theo, nó nhíu mày hỏi:

– Bách, mày đang nhìn ai thế?

Tôi chưa kịp trả lời thì ông nội đã lên tiếng:

– Đây là bạn cháu à?

Tôi gật đầu.

– Dạ. Đây là Nam cháu quen nó lúc mới lên Hà Nội, còn kia là bác Cẩn.

Nam nhìn quanh một lượt, có vẻ nó vẫn chưa nhìn thấy ông nội. Nó chỉ thấy tôi đứng nói chuyện một mình nên quay sang nhìn ông Cẩn. Ông Cẩn im lặng vài giây rồi nói:

– Cháu cứ nói chuyện đi.

Nói rồi ông Cẩn kéo Nam cách xa một đoạn, để tôi có thể chào tạm biệt ông nội. Tôi nhìn ông nội, lúc ấy tôi mới hiểu người sống không phải ai cũng nhìn thấy người chết.

– Ông ơi...

– Ừ.

– Cháu phải đi rồi.

Ông gật đầu, giống như đã biết trước, chỉ cười nói:

– Ừ, về đi.

Chỉ hai chữ ấy thôi mà tôi lại thấy mắt mình cay lên.

– Bao giờ cháu mới gặp lại ông được?

Ông nội nhìn tôi rất lâu.

– Không biết được.

Tôi im lặng, trong mắt không giấu được vẻ thất vọng, ông chậm rãi nói tiếp:

– Này còn sống thì cứ sống cho tử tế, đừng vì nhớ người chết mà tìm cách đi theo họ.

Tôi cúi đầu.

– Dạ.

– Có chuyện gì thì cũng phải tự mình mà bước qua, đừng lúc nào cũng nghĩ có người chết ở bên cạnh sẽ giúp được mày.

Tôi nhìn ông.

– Nhưng hôm nay ông đã cứu cháu.

Ông cười.

– Ông chỉ giúp mày một lần thôi.

Tôi bật cười mà nước mắt lại chảy xuống, ông nội nhìn tôi rồi nói:

– Bách.

– Dạ?

– Về đi, bạn mày còn chờ.

Tôi đứng im, đưa tay lau nước mắt.

– Ông nhớ giữ sức khỏe nhé.

Nói xong tôi mới thấy mình ngớ ngẩn, ông đã chết rồi. Nhưng ông vẫn cười, giống như cách ông luôn dịu dàng, bao dung cho mọi lỗi lầm của tôi khi tôi còn bé:

– Ông biết rồi.

Ông nhìn sang Nam và ông Cẩn đang đứng đợi ở đằng xa rồi lại quay về phía tôi.

– Nhớ lời ông, đừng quay lại đây nữa.

Tôi gật đầu, ông nội lùi lại một bước, ánh đèn hoa đăng dưới sông hắt lên khuôn mặt ông. Trong khoảnh khắc ấy, tôi thấy ông vẫn giống hệt người ông mà tôi nhớ từ thuở nhỏ, chỉ có gặp lại ông trong hoàn cảnh thế này, bóng dáng ông trông mờ nhạt hơn rất nhiều. Tôi muốn nói với ông nhưng chẳng biết nói gì, cuối cùng chỉ biết gọi:

– Ông ơi...

Ông nhìn tôi, khẽ đáp:

– Ừ?

– Cháu sẽ nhớ ông nhiều lắm.

Ông cười hiền, gật đầu đáp lời tôi:

– Ông biết rồi.

Rồi ông quay người đi, tôi đứng nhìn theo cho đến khi bóng ông hòa vào những ánh đèn phía xa. Đột nhiên Nam vỗ vai tôi thúc giục:

– Đi thôi.

Ông Cẩn đang đứng chờ ở phía sau, trên tay ông là mấy chiếc túi vải đã đầy đồ.

– Bác mua đủ đồ rồi ạ?

– Đủ rồi.

Ông Cẩn đưa mắt nhìn về phía chợ.

– Không còn gì cần tìm nữa, về thôi.

Tôi bước theo hai người. Đi được vài bước, tôi vẫn không nhịn được mà ngoái lại, ông nội đã không còn ở đó. Chỉ còn dòng sông đen và những chiếc đèn hoa đăng đang chậm rãi trôi theo dòng nước.

Tôi đứng nhìn thêm một lúc.

– Bách.

Giọng ông Cẩn vang lên phía trước.

– Đi thôi.

Tôi quay người lại, ba chúng tôi men theo con đường cũ trở về chợ. Những gian hàng hai bên vẫn nằm dưới ánh đèn dầu vàng nhạt. Người bán vẫn ngồi đó, chẳng ai nói gì. Chỉ có điều lần này, tôi không còn thấy nơi này đáng sợ như lúc mới bước vào nữa. Tôi biết mình vừa gặp những người đã chết. Lúc ra khỏi chợ, tôi vô thức quay đầu nhìn lại lần cuối. Phía sau chợ Âm Phủ đã chìm trong bóng tối, những ngọn đèn nhỏ nối nhau thành một dải sáng mờ mờ rồi khuất dần sau hàng cây.

Tôi bước lên xe cùng Nam và ông Cẩn, suốt quãng đường trở về tôi không nói gì. Trong lòng cứ có một thứ gì đó nghẹn lại. Tôi đã từng nghĩ người chết rồi thì sẽ chẳng còn cách nào gặp lại vậy mà chỉ trong một đêm ở chợ Âm Phủ, tôi không chỉ gặp lại ông Tư mà còn được gặp ông nội sau bao nhiêu năm. Chỉ tiếc lần gặp này ngắn quá, lần sau gặp lại không biết tới khi nào…

…

Chúng tôi về đến Hà Nội đã gần mười hai giờ đêm. Nam xuống xe trước, nó vừa đi vừa ngáp dài rồi đứng dựa vào tường. Quần áo của tôi vẫn còn ẩm, người mệt rã rời sau một ngày chạy ngược chạy xuôi. Tôi cứ nghĩ về đến nhà là có thể nằm xuống ngủ một giấc nhưng ông Cẩn lại không cho chúng tôi nghỉ. Ông đặt mấy chiếc túi vải xuống bàn, lần lượt mở ra kiểm tra từng thứ. Nam nhìn đống đồ rồi hỏi:

– Bác không định để bọn cháu nghỉ một lát à?

Ông Cẩn lắc đầu.

– Không được.

Tôi ngạc nhiên:

– Giờ này còn làm gì nữa hả bác?

Ông nhìn đồng hồ treo trên tường rồi đáp:

– Đêm nay phải xăm.

Nam đang ngáp cũng phải ngẩng đầu lên.

– Giờ luôn ạ?

– Ừ, đợi đến sáng thì muộn.

Tôi nhìn ông Cẩn, trong lòng vừa mệt vừa khó hiểu.

– Sao nhất định phải là đêm nay?

Ông Cẩn im lặng một lúc rồi mới nói:

– Vì những thứ tôi cần đã lấy đủ rồi. Với lại để qua đêm nay thì có những thứ không dùng được nữa.

Nam kéo ghế ngồi xuống, mệt mỏi hỏi:

– Thế bác xăm cho cháu cái gì thế bác?

Ông Cẩn không trả lời ngay, ông lấy từ trong túi ra một gói vải nhỏ, đặt lên bàn. Bên trong là những thứ ông đã mua ở chợ Âm Phủ. Tôi nhìn đống đồ ấy, bất giác nhớ đến ông nội, nhớ những câu ông dặn. Tôi ngồi im một lúc, trong đầu vẫn còn hiện lên khuôn mặt ông nội dưới ánh đèn hoa đăng. Tôi biết mình đã trở về rồi, nhưng cảm giác vừa gặp lại ông vẫn chưa thể tan đi.

Ông Cẩn mở gói vải, lấy từng thứ đặt ngay ngắn lên mặt bàn rồi mới nói:

– Ngồi đây chờ, tôi đi chuẩn bị.

Nói xong ông Cẩn đứng dậy, đi vào căn phòng nhỏ bên trong. Nam nhìn tôi, tôi nhìn Nam, cả hai đều đã mệt rã rời nhưng chẳng đứa nào nhắc đến chuyện về nghỉ nữa. Tôi liếc đồng hồ, đã quá nửa đêm. Chuyến đi Bắc Ninh tưởng như đến đây là xong, nào ngờ những thứ ông Cẩn mang về từ Chợ Âm Phủ lại chỉ vừa được đặt lên bàn. Lúc ấy tôi vẫn chưa biết hình xăm mà ông chuẩn bị làm cho Nam rốt cuộc là thứ gì.